وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً ؛ « البته كه شما را براى آزمايش با زشت و زيبا دچار مىكنيم » « 1 » زيرا بدون يك چنين آزمون الهى هرگز فضايل اخلاقى تحقّق پيدا نمىكند . ثقافت و ديانت منظور ما از به كار بردن واژه‌ى « ثقافت » در اينجا ، آگاهى ، هشيارى و ژرف‌نگرى است ، و لازم نيست كه شخص ژرف‌نگر حتما يكى از يگانه‌هاى روزگار باشد ، بلكه همين مقدار بس كه دقيقا بفهمد پيرامون او چه مىگذرد ؟ و گول حيله و تزوير را نخورد ، و تبليغات و توجيهات دروغين ، انديشه او را از درك واقعيّت دور نسازد . و در حديث شريف آمده است : ( المؤمن كيّس فطن حذر ) ؛ « مؤمن بيدار ، هشيار و خود نگهدار است . » ( المؤمن ينظر بنور اللّه ) ؛ « مؤمن با نور خدا مىبيند . » « 2 » معناى حديث اينست كه كسى كه نيكى را دوست مىدارد ولى معناى نيكى را نمىداند و نيكى را از بدى تشخيص نمىدهد ، ايمانش ارزش ندارد ، چنان كه مولاى متّقيان امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السّلام مىفرمايد : ( اشهدوا من ترضون دينه و امانته و خلقه و صلاحه و عفّته و

--> ( 1 ) - سوره انبياء ، آيه 35 . ( 2 ) - سفينة البحار ، ج 1 ، ص 36 .